O tym, co dzieli, a nie powinno, dlaczego kazania księdza prof. Józefa Tischera były trudne i czy górala można sprzedać w reklamie rozmawiali podczas trzydniowej międzynarodowej konferencji uczeni z Polski i Słowacji. Wiodący temat spotkania brzmiał: Góry i góralszczyzna w dziejach i kulturze pogranicza polsko-słowackiego. Nie bez powodu Uniwersytet Jagielloński i Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa zaplanowały sesję naukową na ten rok. Jest to rok, w którym przypada stulecie góralskiego ruchu regionalnego oraz Polska i Słowacja weszły w struktury Unii Europejskiej. Podczas spotkań w Krakowie, Bukowinie Tatrzańskiej oraz Nowym Targu w dniach 21-24 października wygłoszonych zostało blisko sto referatów. Profesorzy i doktorzy m.in. z Uniwersytetu Śląskiego, Łódzkiego, Jagiellońskiego, Akademii Pedagogicznej z Krakowa, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Słowacji starali się przybliżyć słuchaczom historię, przyrodę, kulturę, literaturę oraz język zarówno regionu Spisza, Podhala, Orawy, jak i Pienin oraz Gorców. Każdy znalazł coś dla siebie. Zainteresowani historią mogli dowiedzieć się czegoś więcej o ustroju wsi podhalańskiej do 1770 r., stosunkach własnościowych w Tatrach od XIX w. czy też latach II wojny światowej na Spiszu i Orawie. Miłośnicy kultury i sztuki z kolei o życiu literackim i kulturalnym w Zakopanem w okresie Młodej Polski, a także o teatrze góralskim w Ameryce, który powstał w latach 20. XX w. w ramach działalności Związku Podhalan Północnej Ameryki. Dziwożony, strzygi i skarby Nie zabrakło także referatów związanych ze zbójnictwem, skarbami podhalańskiej kultury oraz światem upiorów, w który jeszcze do niedawna wierzyli mieszkańcy Zamagurza Spiskiego. Dlaczego górale bali się czarnoksiężników, smoków oraz strzyg wyjaśniała Elżbieta Łukuś z Polskiego Towarzystwa Historycznego oddziału w Nowym Targu. - Odważny gazda, jeśli chciał dowiedzieć się, kogo należy się wystrzegać we wsi, mógł posiąść te wiedzę uciekając się do magicznych zabiegów - przekonywała. - Świat upiorów jest częstym motywem tradycji ludowej. Dziwożony występują w bardzo wielu legendach. Wołoskim pasterzom dużo uwagi poświęcili z kolei naukowcy z Krakowa. - Podhale nie było atrakcyjnym miejscem dla Wołochów - tłumaczyła dr Anna Kowalska-Lewicka z Polskiej Akademii Nauk z Krakowa. - Wędrując przez Spisz, Wołosi przedostali się ma południową stronę Tatr, gdzie mieszali się ze Słowakami, którzy jako pierwsi przejęli ich sposób gospodarki. Następnie, posuwając się dalej na zachód, przemierzyli Orawę, równocześnie wracając na północne stoki Tatr. Dlaczego zatem pasterze podhalańscy mają w swojej kulturze tak wiele elementów wołoskich? Polacy, wychodząc ze swoimi stadami owiec, spędzali około pół roku w Tatrach, gdzie przebywali także Słowacy. Wymiana doświadczeń, zwyczajów i obrzędów odbiła się na podhalańskiej kulturze. Innym ważnym tematem wykładów było miejsce Podhala w strukturach Unii Europejskiej. Począwszy do zachowania regionalnej odrębności górali, a kończąc na współpracy między Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym a Horską Zachranną Służbą. Sporo uwagi w czasie konferencji poświęcono także zasłużonym dla górali i góralszczyzny - Stanisławowi Staszicowi, Stanisławowi Witkacemu, Juliuszowi Zborowskiemu, Adamowi Asnykowi. Takiego słownika jeszcze nie było O udziale uczonych krakowskich w odkrywaniu tajemnic Tatr, czyli o krainie orłów, kozic i świstaków mówił prof. dr hab. Franciszek Ziejka, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od blisko dwustu lat całe rzesze krakowskich uczonych - wśród nich botanicy, antropolodzy, zoolodzy, geografowie oraz badacze kultury - przemierzały i wciąż przemierzają ten region. Prawdziwym przebojem konferencji okazał się Słownik gwary góralskiej górali Skalnego Podhala prof. dra hab. Stanisława A. Hodorowicza, rektora Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu. Książka rozchodziła się wśród uczestników konferencji jak przysłowiowe świeże bułeczki. Ze Słownika gwary góralskiej górali Skalnego Podhala rychło - szybko przodownica - pierwsza owca w stadzie orba - orka ospruty - rozpustny jesce ta jesce - nie tak źle hurkać - gruchać glejda - oddział frajerz - kochanek kryska - kreska

Murzasichle aktualności | aktualności, archiwum