Rewitalizacja zespołu dworskiego w Kuźnicach, odbudowa kaplicy Chramców, nowa ewidencja zabytków - to tylko część planów konserwatora zabytków, który od lipca opiekuje się powiatem tatrzańskim i nowotarskim. W Białej Izbie w Zakopanem spotkał się z Towarzystwem Opieki nad Zabytkami, architektami i zakopiańczykami. Ochrona zabytków nie jest mocną stroną Zakopanego. Kilka nielicznych pozytywnych przykładów jest tylko tego potwierdzeniem. Znaczna część historycznej substancji miasta bezpowrotnie odchodzi w zapomnienie. Dzieje się to przy cichym aplauzie większości, dla której starocie stoją na drodze realizacji modernistycznych wizji. Nowy urząd, ustanowiony przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dla powiatu tatrzańskiego i nowotarskiego, na pewno nie będzie im w smak, tym bardziej że nowa ustawa wprowadza w tej dziedzinie małą rewolucję. Przede wszystkim zmienia się pojęcie zabytku. Ochronie podlegają już nie tylko obiekty wpisane do rejestru, ale także do tzw. ewidencji. Co może się w niej znaleźć. Nie tylko cenne architektonicznie obiekty, ale też posiadające wartość nie materialną, a nazwijmy ją - duchową, czyli związane z tradycją i kulturą danego miejsca, regionu, narodu. Mogą to być pola bitew, domy sławnych ludzi, całe zespoły architektoniczne. - Zakopane to znakomite pole do popisu - twierdzi Mirosław Holewiński, nowy konserwator zabytków. Jego zdaniem w obu powiatach na jeden obiekt wpisany do rejestru zabytków przypada przynajmniej dziesięć, które powinny znaleźć się w ewidencji. Przygotowywane przez gminy nowe plany zagospodarowania przestrzennego będą już musiały uwzględnić zmiany w Ustawie o ochronie zabytków, tak jak to się stało w Szczawnicy. W Zakopanem na pierwszy ogień pójdą Kuźnice. Ten drugi po ul. Kościeliskiej najstarszy obszar miasta nie jest wpisany do rejestru, choć znajdują się tu budynki datowane nawet na koniec XVIII wieku. Na pewno jednak znajdzie się w ewidencji. Architekt Rafał Rafacz przygotował projekt aranżacji i rewitalizacji zespołu dworskiego, po którym dzisiaj pozostały ślady. Sprawiła to trochę konieczność, trochę okoliczności. Sewik rozpoczyna tu budowę nowej stacji uzdatniania wody. Trzeba było rozwiązać problem ukrycia nowoczesnych urządzeń w starej zabudowie. Teren ten ma też od niedawna nowego właściciela. Jest nim Tatrzański Park Narodowy, który być może przeniesie tu swoją siedzibę. Konieczne więc stało się zagospodarowanie tego miejsca tak, by stało się ono funkcjonalne, a jednocześnie nie straciło swojego historycznego charakteru. - Charakter tego zespołu określi stary spichlerz, który hrabia Zamoyski sprowadził z Kórnika - mówi dr Holewiński. - Ma wspaniały przyczółkowo-naczółkowy dach. To bardzo ważne, by zaznaczyć w Zakopanem okres przedwitkiewiczowski, który został nieco zaniedbany. Dlatego też są duże szanse, że ponownie światło dzienne ujrzy kaplica Chramców. Jej smutna historia to przykład, jak w Zakopanem traktowane są zabytki. Zaprojektowana przez Zygmunta Dobrowolskiego, postawiona w roku 1893 przy zakładzie doktora Chramca dla kuracjuszy, przez lata służyła wiernym. Była przykładem stylu neużilowskiego. Pierwsi uczniowie Szkoły Przemysłu Drzewnego wykonali dla niej ołtarz i elementy snycerki. Rozebrano ją, bo stała na drodze nowego kościoła. Nie pomogło wpisanie jej do rejestru zabytków. Nie pomogło miasto, które wydało niemałą sumę na nowe fundamenty, projekt adaptacji i konserwatorską rozbiórkę. Kaplica, która stanąć miała na Pardałówce i pełnić funkcję cmentarnej, sama na tym cmentarzu została pochowana. Wierni woleli nową. Zabytkowej kaplicy nikt nie chce, nie wiadomo nawet, czyją tak naprawdę jej własnością. Wypiera się jej zarówno parafia na Chramcówkach, do której należała, jak i parafia na Antałówce, której została przekazana zgodnie z umową. Trwa to już pięć lat. Po kolei upadają kolejne pomysły na jej nową lokalizację. Ostatnio wolę opieki na nią wyrazili harcerze z Głodówki, ale wiadomo już, że to też nie jest możliwe. Na przeszkodzie stanęły nieuregulowane sprawy własnościowe ośrodka. Dlatego coraz częściej mówi się o powrocie kaplicy na teren Zakładu Chramca. Jego właścicielem jest dzisiaj starostwo i ono mogłoby roztoczyć pieczę nad niechcianym zabytkiem. Do tego pomysłu skłania się też konserwator, który gotów jest dać pieniądze na odbudowę obiektu. - Trzeba próbować do skutku - twierdzi i dodaje - to wstyd dla Zakopanego, by ta kaplica stanęła poza nim.

Murzasichle aktualności | aktualności, archiwum