Tatry są po to, by zmieniać Ciebie Nie po to, byś Ty zmieniał Tatry Idea ochrony Tatr ma około dwustu lat. Zamysł utworzenia Parku nie urodził się z chęci dokuczania ogółowi obywateli; przeciwnie - by dla nich uratować co cenniejsze ze skarbów przyrody na terenie naszej ojczyzny - pisał Rafał Malczewski. Tatrzański Park Narodowy powstał przed pięćdziesięciu laty w wyniku wieloletnich starań ludzi, którym ochrona Tatr dla przyszłych pokoleń leżała na sercu. Tatry długo zachowały swój pierwotny charakter. Czas jednak płynął i pod Tatrami osiedlali się ludzie, którzy rozprzestrzenili swoją działalność również na obszar tatrzański - poszukiwali skarbów i bogactw mineralnych, wyrębywali lasy, wykorzystywali łąki i hale, wypasając owce i bydło, wytyczali drogi i ścieżki, budowali szałasy i szopy. Naruszona została przyroda Tatr. Zanim powstał Tatrzański Park Narodowy Już pierwsi badacze Tatr, którzy zachwycali się nimi, zastanawiali się nad tym, w jaki sposób można je chronić, by również następne pokolenia mogły ich piękno podziwiać. Ideę tę podjęli w drugiej połowie XIX wieku przyrodnicy - Maksymilian Nowicki i Eugeniusz Janota, którzy poprzez swoją działalność, w tym również na polu publicystycznym, zainteresowali społeczeństwo ideą ochrony dwóch zagrożonych kłusownictwem gatunków tatrzańskich - świstaka i kozicy. Dzięki ich staraniom Sejm Galicyjski w 1868 roku wydał ustawę o ochronie tych dwóch gatunków tatrzańskich, która była jedną z pierwszych tego typu na świecie. Niedługo potem, bo w 1873 roku, powstało Towarzystwo Tatrzańskie, którego jednym z zadań była ochrona przyrody Tatr. To ono zorganizowało Straż Górską, a pierwszymi strażnikami kozicy i świstaka zostali dawni kłusownicy - Maciej Sieczka i Jędrzej Wala starszy - jedni z pierwszych przewodników tatrzańskich. Rok 1888 jest ważnym dla rozwoju idei ochrony Tatr, bowiem po raz pierwszy pojawił się pomysł utworzenia w Tatrach parku narodowego, a więc idea ochrony całości Tatr, a nie tylko ochrony poszczególnych gatunków. Wysunął ją ks. Bogusław Królikowski. Jawił się też pomysł, by Tatry stały się dobrem ogólnonarodowym. Już w następnym roku hrabia Władysław Zamoyski, wielki patriota i społecznik, kupił na licytacji zdewastowane lasy tatrzańskie i dużym nakładem finansowym z pomocą leśniczych zaczęto im stopniowo przywracać pierwotny stan. W 1924 roku Zamoyski włączył dobra zakopiańskie do utworzonej Fundacji Kórnickiej, by służyły Polsce. Dobra te stały się podwaliną późniejszego TPN-u. Nie sposób nie wymienić osób szczególnie zasłużonych w staraniach o ochronę przyrody tatrzańskiej i utworzenie parku narodowego, którzy w większości byli działaczami Towarzystwa Tatrzańskiego, a potem PTT - Jan Gwalbert Pawlikowski, Mieczysław Limanowski, Marian i Stanisław Sokołowscy, Mieczysław Karłowicz, Zygmunt Klemensiewicz, Walery Goetel, Władysław Szafer, Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski i Stefan Chałubiński. W 1919 roku Ksawery Prauss, minister oświaty, powołał Tymczasową Państwową Komisję Ochrony Przyrody, przemianowaną w następnym roku na Państwową Radę Ochrony Przyrody, której celem było doprowadzenie do utworzenia TPN. Okupacja niemiecka to okres intensywnej eksploatacji lasów przez Niemców, a pierwsze lata po II wojnie światowej to intensywne pasterstwo oraz masowy rozwój ruchu turystycznego. Jednak miłośnicy Tatr i działacze ochrony ich przyrody nie załamali rąk, robili wszystko, by doprowadzić do powstania Parku. Starania uwieńczone sukcesem Po prawie 70 latach starań o utworzenie TPN, 30 października 1954 roku Rada Ministrów wydała Rozporządzenie w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego z mocą od 1 stycznia 1955 roku. Główna motywacja brzmiała następująco: Dla zachowania w stanie nienaruszonym jedynej w swoim rodzaju wysokogórskiej przyrody Tatr, jako warsztatu twórczej pracy naukowej oraz źródła utrzymania i spotęgowania sił biologicznych Narodu w walce o postępowe ideały ludzkości. W obszar TPN zostały włączone wymienione w Rozporządzeniu Tatry Polskie i kilka przylegających do nich małych terenów, w sumie o powierzchni około 21,5 tysiąca ha. Po utworzeniu Parku czekały na zalesienie zdewastowane obszary leśne. Trzeba było też wydzielić rezerwaty ścisłe, zlikwidować lub ograniczyć wypas owiec oraz opracować plan właściwego zagospodarowania Parku. W 1960 roku Rada Ministrów zadecydowała o wykupie lub wymianie hal i polan tatrzańskich na pastwiska położone na innych terenach, a w 1983 roku zostało zalegalizowane Towarzystwo Ochrony Tatr. W pierwszym roku funkcjonowania TPN było w nim zatrudnionych 47 pracowników, obecnie pracuje w nim 140 osób. W ciągu tego półwiekowego okresu Parkiem zarządzało pięciu dyrektorów. W 1992 roku zostały wprowadzone opłaty za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego. W ubiegłym roku ukazało się nowe Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie TPN, zachowujące dotychczasowe granice i powierzchnię Parku. Jubileuszowe świętowanie Główne obchody 50-lecia TPN zostały zorganizowane 21 października, a rozpoczęły się uroczystą Mszą świętą w kościele św. Krzyża w Zakopanem, gdyż na terenie tej parafii leży znaczna część Parku. Mszę odprawił w intencji pracowników TPN ks. infułat Janusz Bielański, duszpasterz leśników archidiecezji krakowskiej, a koncelebrowali ją m.in. ks. prałat Stanisław Szyszka, proboszcz parafii św. Krzyża, i ks. prałat Tomasz Boroń, dyrektor Księżówki. Poświęcony został sztandar ufundowany przez pracowników TPN. W dolnej części kościoła zorganizowano część oficjalną uroczystości jubileuszowych, które uświetnili swoim występem aktorzy Teatru Witkacego. Sala wypełniona była po brzegi. Paweł Skawiński, dyrektor TPN, przywitał licznie zebranych gości, a wśród nich: Głównego Konserwatora Przyrody ministra Zbigniewa Witkowskiego, senatora RP Franciszka Bachledę Księdzularza, wicewojewodę małopolskiego Jadwigę Nowakowską, Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody Bożenę Kotańską, starostę tatrzańskiego Andrzeja Gąsienicę Makowskiego, burmistrza Zakopanego Piotra Bąka, radnego Sejmiku Województwa Małopolskiego Andrzeja Guta Mostowego, wójtów gmin tatrzańskich: Poronina - Bronisława Stocha i Kościeliska - Bohdana Pitonia, członków Rady Naukowej TPN z jej przewodniczącym Stefanem Skibą, delegacje pozostałych parków narodowych, a także delegację TANAP z dyrektorami Peterem Liškom i Tomašem Vančurom na czele oraz członka Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody - Ivana Vološčuka. - Mamy dzisiaj złoty jubileusz. Te 50 lat poprzedziło wiele lat starań o przyrodę tatrzańską - rozpoczął swoje wystąpienie Paweł Skawiński, który wymienił potem prekursorów idei ochrony przyrody tatrzańskiej. Serdecznie witam dwóch pracowników, którzy pracowali w Parku przed pięćdziesięciu laty - Bronisława Krupę i Władysława Pogrzebę. 50-lecie TPN to dla nas wielkie święto. Jesteśmy zaszczyceni, że uświetnili je tak licznie zebrani goście. Odczytane zostały listy gratulacyjne od ministra środowiska ..... Swatoňa i wojewody małopolskiego Jerzego Adamika. Siedemnastu zasłużonym pracownikom TPN prezydent RP Aleksander Kwaśniewski przyznał Krzyże Zasługi. Złotym Krzyżem Zasługi zostali udekorowani dwaj zastępcy dyrektora TPN - Stanisław Czubernat i Zbigniew Krzan. Srebrne Krzyże Zasługi otrzymali - Marek Pęksa i Rajmund Starzyk, a Brązowe Krzyże Zasługi: Krzysztof Albrzykowski, Tadeusz Figura, Andrzej Gąsienica Fronek, Andrzej Kapłon, Janusz Kostka, Andrzej Kowal, Tomasz Mączka, Maria Nędza Chotarska, Lesław Oprowski, Andrzej Rams, Wiesław Siarzewski, Andrzej Stopka Walkosz i Franciszek Wróbel. W pomieszczeniach Muzeum Przyrodniczego TPN otwarta została okolicznościowa wystawa 50 lat TPN. Autorem scenariusza wystawy jest Maciej Berbeka, a współautorami - Paweł Szczepanek i Wiesław Siarzewski. Interesująco wypadło porównanie fotogramów wykonanych przed utworzeniem Parku z fotografiami wykonanymi współcześnie z tych samych miejsc. Widoczne są na nich korzystne zmiany w rekultywowanym krajobrazie Tatr. Podjęte przez pracowników TPN zabiegi przyczyniły się do stopniowego zabliźnienia ran. Wernisaż rozpoczął część towarzyską rocznicowych uroczystości. Paweł Skawiński długo przyjmował gratulacje i życzenia od delegacji pozostałych parków narodowych oraz instytucji i stowarzyszeń współpracujących z TPN-em okazjonalnie i na co dzień. Świętowanie w ogrodzie parkowym trwało do późnych godzin wieczornych.

Murzasichle aktualności | aktualności, archiwum